20 Μαΐου 2017

Ο Αρχιεπίσκοπος της Κατοχής Δαμασκηνός (1938-1949): Δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψω την πατρίδα μου επ’ ουδενί λόγω. Μπορείτε να με μετακινήστε, αλλά μόνο νεκρό!

Με την κατάρρευση του μετώπου, επακολούθησε η ξενική κατοχή και ταυτόχρονα η αντίσταση του περήφανου λαού μας. Τότε ακούστηκε και το άλλο όχι, το οποίο διακήρυξε επισήμως ο Κομοτηναίος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος Φιλιππίδης (1938-1941), ο οποίος ευθαρσώς αρνήθηκε να συμμετάσχει στην συμβολική παράδοση της πόλης των Αθηνών και δήλωσε με παρρησία ότι: «Ο αρχηγός της Εκκλησίας δεν παραδίδει την πρωτεύουσα της πατρίδας του εις ουδένα ξένον. Ο αρχηγός της Εκκλησίας ένα καθήκον έχει: να φροντίσει διά την απελευθέρωσιν αυτής».


Όταν επίσης ζητήθηκε από τον ίδιο να ορκίσει την πρώτη κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου, ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος και πάλι αρνήθηκε, λέγοντας ότι: «Ο αρχηγός της Εκκλησίας δεν δύναται να ορκίσει κυβέρνηση σχηματιζόμενη υπό την διοίκηση του εχθρού της πατρίδος».

Αλλά και στο Γερμανό στρατάρχη των κατοχικών δυνάμεων στην Ελλάδα Φον Στούμε, τον οποίο δέχτηκε ως επισκέπτη στην Ιερά Αρχιεπισκοπή, «ορθός, ατάραχος και γαλήνιος με ψυχρό και ανέκφραστο ύφος», έδειξε την έντονη δυσφορία του για την κατάληψη της Ελλάδας από τα ναζιστικά στρατεύματα.

Από τον Ιούλιο του 1941 νέος Αρχιεπίσκοπος εξελέγη ο από Κορίνθου Δαμασκηνός Παπανδρέου (1941-1949). Ο Χρύσανθος έκτοτε ιδιώτευε, αλλά και ενίσχυε κάθε πατριωτική δράση. Ο γνωστός ως «ασύρματος του Δεσπότη» στην κατοχή κρυβόταν και λειτουργούσε στην κατοικία του στην Κυψέλη.

Ο αοίδιμος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και μετέπειτα αντιβασιλέας της Ελλάδος Δαμασκηνός Παπανδρέου κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής και σε διάφορες περιπτώσεις, εκφώνησε λόγους και έδωσε τις πρέπουσες απαντήσεις στις προκλητικές και απειλητικές υποδείξεις των κατακτητών και των προδοτών συνεργατών τους.

Η γερμανική κατοχή ανέδειξε το μέγεθος της ψυχικής δύναμης και της γενναιότητας του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. Όταν οι Γερμανοί ζήτησαν να επιστρατευτούν Έλληνες πολίτες για να σταλούν στο ρωσικό μέτωπο, ο Δαμασκηνός αντέδρασε με όλη του την δύναμη για να αποφύγει η χώρα την εθνική αυτή συμφορά. Είχε κατηγορήσει ευθέως και απροκάλυπτα τους Γερμανούς κατακτητές από τον άμβωνα πολλές φορές, με αποτέλεσμα ο κατοχικός πρωθυπουργός Γ. Τσολάκογλου να τον απειλήσει με βαριά λόγια!

Όσες φορές πάλι η γερμανική διοίκηση ζητούσε κατάσταση με τα ονόματα των ομήρων, ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός έγραφε πρώτο το όνομά του στην κατάσταση. Έτσι οι Γερμανοί ματαίωναν την εκτέλεση των Ελλήνων αγωνιστών. Όταν κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής επιχείρησε ο εχθρός να τον πείσει και να τον εκφοβίσει λέγοντάς του, ότι υπάρχει και ο βίαιος θάνατος, ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός απαντούσε με την φράση του αγωνιστή Κανάρη: «Δαμασκηνέ, είσαι έτοιμος να πεθάνεις».

Ήταν αρχές του έτους 1942, όταν οι στερήσεις και η πείνα με σύμμαχο το βαρύτατο χειμώνα αποδεκάτιζαν τον Ελληνικό λαό και κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Και τότε ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός δεν παρέμεινε άπραγος ενώπιον του πόνου και του αφανισμού του Ελληνικού λαού και έστειλε στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Χριστόφορο το παρακάτω τηλεγράφημα: 


«Ελληνικός λαός αποθνήσκει εκ πείνης. Ελληνική φυλή εξολοθρεύεται. Ποιούμεθα έκκλησιν και ικετεύομεν εκ βαθέων ψυχής ευρεθή τρόπος σταλούν οπωσδήποτε τρόφιμα, πάση θυσία. Θέτομεν διάθεσιν υμών άπασαν περιουσίαν Εκκλησίας Ελλάδος, άμφια ιερέων, αρχιερέων και τιμαλφή ναών και μονών».

+ ο Αθηνών Δαμασκηνός».

Την Μεγάλη Παρασκευή του 1943 και κατά την ακολουθία της Αποκαθήλωσης, ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός με αφορμή τις πολλές, μεγάλες και τρομακτικές δοκιμασίες του Ελληνικού λαού και ενώπιον των μυστικών πρακτόρων των κατακτητών είπε τα ακόλουθα: 


«Σήμερον ο καθένας μας φέρει το σταυρό της δοκιμασίας του. Ο καθένας μας προχωρεί με βήμα βραδύ προς τον δικό του Γολγοθά μέσα από πίκρες και θλίψεις. Οι πάντες υφιστάμεθα δεινά και στερήσεις και λύπες πολλές. Καθημερινώς πίνουμε το ποτήριο της οδύνης. Στο μέσο όμως της μεγάλης δοκιμασίας αντλούμε παρηγορία και ανακούφιση, ενθυμούμενοι και παρακολουθούντες την αγωνία του Λυτρωτού μέχρι της Αναστάσεώς του, η οποία επισφραγίζει την νίκη του επί των δυνάμεων του κακού και του σκότους. Παρηγορούμεθα και εγκαρτερούμε. Εγκαρτερούμε και ελπίζουμε. Ελπίζουμε και πιστεύουμε.
Πιστεύουμε στην ημέρα της δικαιώσεως, στην λαμπροφόρο ημέρα της Αναστάσεως, στην απαλλαγή της πατρίδος μας από τα δεσμά της δουλείας του αλλοτρίου. Πιστεύουμε στην μεγάλη πανήγυρι της σωτηρίας. Διερχόμεθα σήμερα και εμείς οι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί την τραγωδία του πάθους, με μόνη την προστασία του Παναγάθου Θεού…».

Όταν τον Ιανουάριο του 1944 εκτέλεσαν πολλούς φυλακισμένους Έλληνες και δεν έδιδαν στους συγγενείς τους τα ονόματα των νεκρών, ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός επισκέφθηκε την ανώτατη στρατιωτική γερμανική διοίκηση και μίλησε με σκληρή γλώσσα στους κατακτητές: 


«Εκτελέσατε τόσους Έλληνες πατριώτες, δεν καλέσατε ιερείς να εξομολογήσουν και να κοινωνήσουν τους μάρτυρες, στερώντας τους ακόμη και αυτή την ύστατη παρηγοριά της θρησκείας μας. Απαιτώ να μου δώσετε τα ονόματα των εκτελεσθέντων και να παύσει η αγωνία των πολλών άλλων χιλιάδων συγγενών των Ελλήνων, που έχετε φυλακισμένους και οι συγγενείς των θυμάτων, πατέρες, μητέρες, παιδιά, σύζυγοι, φίλοι και αγαπημένοι, να εκδηλώσουν το σπαραγμό και τον πόνο τους, να υψώσουν έναν Σταυρό με το όνομά τους στο μνήμα τους…».

Οι Γερμανοί επέμεναν στην άρνησή τους να δώσουν τα ονόματα των εκτελεσθέντων και τότε ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός τους έστειλε το εξής μήνυμα: 


«Θα προβώ στην εκσκαφή των νεκρών, για να αναγνωρισθούν οι εκτελεσθέντες και αν νομίζετε, ας επιχειρήσετε να με εμποδίσετε». 
Τελικά ο Δαμασκηνός παρέλαβε και τα ονόματα και τους εκτελεσθέντες νεκρούς.

Τον Μάιο του 1944, όταν είχε αρχίσει η κάμψη της Γερμανίας, ένας ανώτερος Γερμανός Αξιωματικός επισκέφθηκε στην οικία του τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, ο οποίος τις ημέρες εκείνες ήταν ασθενής και κλινήρης. Ο Αξιωματικός μετέφερε στον Αρχιεπίσκοπο την εντολή του ιδίου του Χίτλερ ότι έπρεπε να τον προστατεύσουν και να τον μεταφέρουν στην Γερμανία για ασφάλεια. Όμως ο Αρχιεπίσκοπος απάντησε ατάραχος και με αυστηρό ύφος: 


«Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψω την πατρίδα μου επ’ ουδενί λόγω. Εάν επιμένετε, μπορείτε να με μετακινήστε, αλλά μόνο νεκρό».


Αυτή υπήρξε η εθνική και θρησκευτική μορφή της Ελλάδος, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός Παπανδρέου. 
Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, έγινε αντιβασιλέας της Ελλάδος και κοιμήθηκε την 20η Μαϊου 1949, σε ηλικία μόλις 58 ετών.

___________________
Ακολούθησέ μας στην σελίδα μας στο Facebook

AddThis

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...